Szkoła Podstawowa Nr 9

im. Tadeusza Kościuszki w Grudziądzu

PROGRAM WYCH-PROF SP9 2020/2021

PROGRAM

WYCHOWAWCZO - PROFILAKTYCZNY

SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 9 W GRUDZIĄDZU

na rok szkolny

2020 – 2021

 

 

Szkolny Program Wychowawczo - Profilaktyczny

 

Podstawy prawne Programu Wychowawczo - Profilaktycznego:

Szkolny Program Wychowawczo - Profilaktyczny został opracowany w oparciu o:

̶      Ustawy i Rozporządzenia:

  • Ustawa o systemie oświaty z dnia 7 września 1991 r. z późniejszymi zmianami

stycznia   2003 r. (§ 2, ust. 1 pkt 1, § 3 pkt 2)

  • Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 26 lutego 2002r.
  • Ustawę o ochronie zdrowia psychicznego z dnia 19 sierpnia 1994r. (rozdz. 1,

art.1.1, art. 2, art. 4.1)

  • Ustawę z dnia 26 października 1982r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (rozdz. 1, art. 2.1, art. 4.1, art. 5)
  • Ustawę z dnia 24 kwietnia 1997r. o przeciwdziałaniu narkomanii (art. 1.2, art.3.2, rozdz. 2, art. 7.1, art. 7.2, art. 8.1, art. 9.4)
  • Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 sierpnia 2015 roku w sprawie zakresu i form prowadzenia w szkołach i placówkach systemu oświaty działalności wychowawczej, edukacyjnej, informacyjnej i profilaktycznej w celu przeciwdziałania narkomanii
  • Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 22.01.2018r. zmieniające rozporządzenie w sprawie zakresu i form prowadzenia w szkołach i placówkach systemu oświaty działalności wychowawczej, edukacyjnej, informacyjnej i profilaktycznej w celu przeciwdziałania narkomanii
    • Ustawę z dnia 9 listopada 1995r. o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych (art. 3)

̶ Konstytucję Rzeczypospolitej Polskiej

̶ Konwencję o Prawach Dziecka

̶ Programy narodowe i krajowe:

  • Narodowy Program Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych
  • Krajowy Program Przeciwdziałania Narkomanii
  • Krajowy Program Zapobiegania Zakażeniom HIV
  • Program Ochrony Zdrowia Psychicznego
  • Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 sierpnia 2020r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczególnych rozwiązań w okresie czasowego ograniczenia funkcjonowania jednostek systemu oświaty
    w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19;
  • Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 sierpnia 2020r.
    w sprawie czasowego ograniczenia funkcjonowania jednostek systemu oświaty w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 (Dz. U. poz. 1389);
  • Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 sierpnia 2020r. zmieniające rozporządzenie w sprawie bezpieczeństwa i higieny
    w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach (Dz. U. poz. 1386);
  • Wytyczne MEN, MZ i GIS dla publicznych i niepublicznych szkół i placówek
    od 1 września 2020r.;
  • Szkolne procedury bezpieczeństwa w trakcie epidemii COVID-19;

 

Wstęp

Nasza szkoła ma za zadanie prowadzić systematyczną działalność wychowawczą, edukacyjną, informacyjną i profilaktyczną wśród uczniów, ich rodziców lub opiekunów oraz nauczycieli, wychowawców i innych pracowników szkoły w celu przeciwdziałania niepożądanym zjawiskom związanym z łamaniem norm i zasad społecznych, w tym: przemocy i agresji, cyberprzemocy,  uzależnieniom (narkomania, alkoholizm, nikotynizm, uzależnienie od dopalaczy, Internetu, telefonów komórkowych, hazardu), nierealizowaniu obowiązku szkolnego i in.

W związku ze zwiększającą się liczbą czynników destrukcyjnych oddziałujących na dzieci i młodzież i stale wzrastającą liczbą osób poszukujących pomocy w trudnych sytuacjach życiowych oraz w celu przeciwdziałania zjawiskom patologicznym, konieczne są wielopoziomowe działania profilaktyczne. Z tych powodów powstał program wychowawczo - profilaktyczny, który jest dostosowany do potrzeb Szkoły Podstawowej nr 9 w Grudziądzu. Powstanie programu poprzedziła środowiskowa diagnoza potrzeb oraz analiza aktów prawnych, w wyniku których wyznaczono cele programu, zadania do realizacji oraz procedury osiągania celów wraz z realizatorami i terminami realizacji.

Celem wychowania realizowanego w szkole jest uczeń dojrzały na miarę fazy rozwojowej, w której się znajduje. Dojrzałość osiąga się w czterech sferach: fizycznej, psychicznej (w tym między innymi emocjonalnej i intelektualnej), społecznej oraz duchowej.

Cele powyższe osiągane są w drodze działań wychowawczych, gdzie „wychowanie” należy rozumieć jako proces wspierania ucznia w rozwoju.

Ograniczona skuteczność działań wychowawczych oraz współwystępujące czynniki ryzyka negatywnie oddziałujące na wychowanka sprawiają, że cele wychowawcze są zagrożone lub wręcz niemożliwe do osiągnięcia. Wtedy konieczne staje się podejmowanie działań profilaktycznych, gdzie „profilaktykę” należy rozumieć jako interwencję wzmacniającą, korygującą i uzupełniającą wychowanie.

Szkoła realizuje program wychowawczo-profilaktyczny obejmujący:

1) treści i działania o charakterze wychowawczym skierowane do uczniów
2) treści i działania o charakterze profilaktycznym dostosowane do potrzeb rozwojowych uczniów, przygotowane w oparciu o przeprowadzoną diagnozę potrzeb i problemów występujących w danej społeczności szkolnej, skierowane do uczniów, nauczycieli i rodziców.

Wiedza na temat czynników sprzyjających zachowaniom, które stanowią zagrożenie dla zdrowia i prawidłowego rozwoju dzieci i młodzieży stanowi jeden  z filarów współczesnej profilaktyki.

 

Treści działań wychowawczo - profilaktycznych dostosowane zostały głównie
do problemów wychowawczych występujących na terenie naszej szkoły:

 

  • używanie wulgaryzmów
  • brak kultury osobistej
  • zachowania agresywne (w tym agresja słowna i fizyczna - wyzwiska, bójki, przepychanki, dokuczanie)
  • brak dyscypliny, nieprzestrzeganie regulaminów
  • cyberprzemoc
  • brak zainteresowania nauką
  • zagrożenie uzależnieniem od nikotyny
  • zagrożenie uzależnieniem od Internetu, gier komputerowych i telefonów komórkowych w mniejszym stopniu:
  • wagary
  • niszczenie mienia szkolnego
  • niewłaściwe spędzanie czasu wolnego
  • eksperymentowanie ze środkami odurzającymi (alkoholem, narkotykami, dopalaczami)

 

I Odbiorcy Programu Wychowawczo - Profilaktycznego

 

  • uczniowie Szkoły Podstawowej nr 9
  • rodzice/opiekunowie uczniów
  • grono pedagogiczne

 

II Realizatorzy Programu

 

  • dyrekcja szkoły
  • nauczyciele przedmiotowi, nauczyciele specjaliści
  • wychowawcy klas
  • pedagodzy szkolni
  • psycholog szkoły
  • logopeda
  • nauczyciele świetlicy
  • nauczyciele biblioteki szkolnej
  • uczniowie
  • pracownicy niepedagogiczni szkoły
  • instytucje współpracujące ze szkołą

 

 

III Zasoby szkoły

 

Zasoby szkoły to baza materialna, organizacyjna i merytoryczna, którą dysponuje szkoła i którą może przeznaczyć na działalność wychowawczą i profilaktyczną:

  • Baza materialna

a) środki materialne z budżetu szkoły na szkolenia nauczycieli

b) środki materialne z Rady Rodziców przeznaczone m. in.  na zakup nagród

w konkursach

 

  • Baza organizacyjna

a) kontynuowanie współpracy z instytucjami wspierającymi szkołę w działaniach profilaktycznych: Poradnią Psychologiczno - Pedagogiczną, Ośrodek Profilaktyki
Uzależnień Dzieci i Młodzieży, Poradnią Psychiatryczną, Powiatową Stacją Sanitarno - Epidemiologiczną, Centrum Pomocy Dziecku i Poradnictwa Rodzinnego, Miejskim Ośrodkiem Pomocy Rodzinie, Miejską Komisją Rozwiązywania Problemów Alkoholowych

b) kontynuowanie współpracy z Policją, Strażą Miejską oraz Sądem Rejonowym (Wydziałem Rodzinnym i Nieletnich).

 

  • Baza merytoryczna
  • nauczyciele przeszkoleni w zakresie realizacji programów profilaktycznych
  • nauczyciel przeszkolony w zakresie realizacji programu edukacyjno - terapeutycznego „Ortograffiti”
  • nauczyciele uprawnieni do realizacji zajęć rozwijających kompetencje emocjonalno - społeczne
  • psycholog szkolny
  • nauczyciele uprawnieni do prowadzenia zajęć rewalidacyjnych
  • nauczyciele specjaliści terapii pedagogicznej
  • różnorodne możliwości działania prospołecznego (bogata oferta zajęć pozalekcyjnych).

 

IV Wizja Szkoły

  • Wierzymy, że uczeń naszej szkoły będzie umiał znaleźć cel i sens swojego istnienia i będzie potrafił wykreować swoją pozytywną przyszłość.
  • Chcemy wspierać wszechstronny rozwój osobowości dziecka w bezpiecznym i przyjaznym środowisku.
  • Dążymy do tego, aby nasza szkoła była aktywną i inspirującą częścią środowiska, w której działalność dydaktyczna jest jednolitym zintegrowanym z wychowaniem procesem realizowanym przez wszystkich nauczycieli przy współpracy z rodzicami.

 

V Sylwetka absolwenta

  • Ma poczucie własnej godności i wartości
  • Wiedzę  i umiejętności potrafi zastosować w praktyce
  • Potrafi dokonywać samodzielnych wyborów
  • Jest odpowiedzialny za podejmowane decyzje i wybory
  • Potrafi kształtować i rozwijać swoje zainteresowania
  • Jest dobrze przygotowany do następnego etapu nauki
  • Szanuje dziedzictwo kulturowe
  • Rozumie istotę patriotyzmu
  • Odróżnia dobro od zła w oparciu o uniwersalne wartości
  • Rozumie innych i potrafi z nimi współpracować
  • Radzi sobie ze stresem
  • Jest otwarty na innych, szczery i życzliwy
  • Jest asertywny
  • Dba o kulturę języka

 

VI Cele i zadania Programu Wychowawczo - Profilaktycznego

Celem głównym jest zapobieganie niepożądanym zachowaniom dzieci i młodzieży, takim jak zachowania agresywne, niewłaściwe korzystanie z sieci Internet, telewizji, gier komputerowych  i  innych mediów, wagary, palenie papierosów, używanie substancji psychoaktywnych.

Cele szczegółowe:

  • Kształtowanie umiejętności radzenia sobie z przeżywaniem silnych, negatywnych uczuć
  • Doskonalenie  umiejętności rozwiązywania problemów
  • Wyrabianie poczucia własnej wartości i wiary w siebie
  • Nauka racjonalnego gospodarowania czasem wolnym
  • Kształtowanie umiejętności  radzenia sobie z przejawami agresji i przemocy
  • Uczenie wrażliwości  społecznej w konkretnych sytuacjach w szkole
  • Doskonalenie technik asertywnych – umiejętność powiedzenia „NIE”
  • Wyrabianie nawyku systematycznego i sumiennego wypełniania obowiązków szkolnych
  • Aktywizowanie uczniów przejawiających brak motywacji do nauki
  • Rozwijanie zainteresowań oraz ciekawości poznawczej
  • Przygotowywanie uczniów do rozpoznawania wartości moralnych, dokonywania wyborów i hierarchizacji wartości
  • Wyposażenie młodzieży w informacje o substancjach uzależniających oraz zagrożeniach towarzyszących ich zażywaniu
  • Kształtowanie umiejętności budowania pozytywnych więzi z rówieśnikami
  • Kształtowanie u uczniów umiejętności  krytycznego odbioru informacji oraz wytworów kultury masowej
  • Kształtowanie nawyków prozdrowotnych i proekologicznych

VII Kierunki pracy wychowawczo - profilaktycznej realizowanej w ramach Programu Wychowawczo - Profilaktycznego

Działalność wychowawcza w szkole polega więc na prowadzeniu działań
z zakresu promocji zdrowia oraz wspomaganiu ucznia w jego rozwoju ukierunkowanym na osiągnięcie pełnej dojrzałości w sferze:

1) fizycznej – ukierunkowanej na zdobycie przez ucznia i wychowanka wiedzy
i umiejętności pozwalających na prowadzenie zdrowego stylu życia
i podejmowania zachowań prozdrowotnych

2) psychicznej – ukierunkowanej na zbudowanie równowagi i harmonii psychicznej, ukształtowanie postaw sprzyjających wzmacnianiu zdrowia własnego i innych ludzi, kształtowanie środowiska sprzyjającego rozwojowi zdrowia, osiągnięcie właściwego stosunku do świata, poczucia siły, chęci do życia i witalności

3) społecznej – ukierunkowanej na kształtowanie postawy otwartości w życiu społecznym, opartej na umiejętności samodzielnej analizy wzorów i norm społecznych oraz ćwiczeniu umiejętności wypełniania ról społecznych

4) aksjologicznej – ukierunkowanej na zdobycie konstruktywnego i stabilnego systemu wartości, w tym docenienie znaczenia zdrowia oraz poczucia sensu istnienia.

Działalność wychowawcza obejmuje:

1) współpracę z rodzicami lub opiekunami uczniów w celu budowania postawy prozdrowotnej i zdrowego stylu życia

2) kształtowanie hierarchii systemu wartości, w którym zdrowie należy
do jednych z najważniejszych wartości w życiu

3) wzmacnianie wśród uczniów więzi ze szkołą oraz społecznością lokalną

4) kształtowanie przyjaznego klimatu w szkole, budowanie prawidłowych relacji rówieśniczych oraz relacji uczniów i nauczycieli, a także nauczycieli i rodziców lub opiekunów, w tym wzmacnianie więzi z rówieśnikami oraz nauczycielami

5) doskonalenie umiejętności nauczycieli w zakresie budowania podmiotowych relacji z uczniami, ich rodzicami lub opiekunami oraz warsztatowej pracy z grupą uczniów

6) wzmacnianie kompetencji wychowawczych nauczycieli oraz rodziców lub opiekunów;

7) rozwijanie i wspieranie działalności wolontariackiej

8) wspieranie edukacji rówieśniczej i programów rówieśniczych mających na celu modelowanie postaw prozdrowotnych i prospołecznych.

Działalność edukacyjna w szkole polega na stałym poszerzaniu
i ugruntowywaniu wiedzy i umiejętności u uczniów, ich rodziców lub opiekunów, nauczycieli z zakresu promocji zdrowia i zdrowego stylu życia.

Działalność edukacyjna obejmuje w szczególności:

1) poszerzenie wiedzy rodziców lub opiekunów, nauczycieli na temat prawidłowości rozwoju i zaburzeń zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży, rozpoznawania wczesnych objawów używania środków i substancji odurzających, a także suplementów diet i leków w celach innych niż medyczne oraz postępowania w tego typu przypadkach

2) rozwijanie i wzmacnianie umiejętności psychologicznych i społecznych uczniów

3) kształtowanie u uczniów umiejętności życiowych, w szczególności samokontroli, radzenia sobie ze stresem, rozpoznawania i wyrażania własnych emocji

4) kształtowanie krytycznego myślenia i wspomaganie uczniów
w konstruktywnym podejmowaniu decyzji w sytuacjach trudnych, zagrażających prawidłowemu rozwojowi i zdrowemu życiu

5) prowadzenie wewnątrzszkolnego doskonalenia kompetencji nauczycieli
w zakresie rozpoznawania wczesnych objawów używania środków i substancji odurzających oraz podejmowania szkolnej interwencji profilaktycznej

6) doskonalenie kompetencji nauczycieli w zakresie profilaktyki używania środków i substancji odurzających, norm rozwojowych i zaburzeń zdrowia psychicznego wieku rozwojowego.

Działalność informacyjna w szkole polega na dostarczaniu rzetelnych
i aktualnych informacji, dostosowanych do wieku oraz możliwości psychofizycznych odbiorców, na temat zagrożeń i rozwiązywania problemów związanych                               z używaniem środków i substancji psychoaktywnych, skierowanych do uczniów                  i ich rodziców lub opiekunów, a także nauczycieli oraz innych pracowników szkoły.

Działalność informacyjna obejmuje:

1) dostarczenie aktualnych informacji nauczycielom, rodzicom lub opiekunom
na temat skutecznych sposobów prowadzenia działań wychowawczych
i profilaktycznych związanych z przeciwdziałaniem używaniu środków
i substancji odurzających

2) udostępnienie informacji o ofercie pomocy specjalistycznej dla uczniów, ich rodziców lub opiekunów w przypadku używania środków i substancji psychoaktywnych

3) przekazanie informacji uczniom, ich rodzicom lub opiekunom oraz nauczycielom na temat konsekwencji prawnych związanych z naruszeniem przepisów ustawy                 z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, zwanej dalej „ustawą”

4) informowanie uczniów oraz ich rodziców lub opiekunów o obowiązujących procedurach postępowania nauczycieli i wychowawców oraz o metodach współpracy szkół i placówek z Policją w sytuacjach zagrożenia narkomanią.

Działalność profilaktyczna w szkole polega na realizowaniu działań z zakresu profilaktyki uniwersalnej, selektywnej i wskazującej.

 

Istota profilaktyki

Profilaktyka to ogół działań zapobiegających niepożądanym zjawiskom w rozwoju i zachowaniu się ludzi. W pedagogice sprowadza się do zapobiegania powstawaniu u dzieci niepożądanych przyzwyczajeń i postaw. W pewnym znaczeniu każde pożądane oddziaływanie pedagogiczne jest jednocześnie działaniem profilaktycznym, wytwarzając bowiem jakieś wartościowe cechy, jednocześnie zapobiega powstawaniu cech niepożądanych lub ich utrwaleniu.

Profilaktyka to chronienie człowieka w rozwoju przed zagrożeniami                  i reagowanie na pojawiające się zagrożenia. Jej celem jest ochrona dziecka, ucznia, wychowanka przed zakłóceniami rozwoju, czyli przed podejmowaniem zachowań hamujących lub niszczących rozwój, określonych w literaturze przedmiotu jako zachowania ryzykowne.

Wychowanie wraca do szkół w szerszym zakresie, dlatego też nastąpiło rozróżnienie między pojęciem profilaktyki i wychowania. Wychowanie jest przede wszystkim nastawione na otwieranie uczniów na to, co wyraźnie przekracza przeciętność, zachęca do poszukiwania wzniosłych ideałów, otwiera dziecko na dobro. Natomiast profilaktyka skupia się na przeciwdziałaniu złu, na zapobieganiu lub przeciwdziałaniu zjawiskom odbiegającym od normy i doprowadzeniu zainteresowanych osób do stanu prawidłowego, który zwykle opisywany jest                      w języku naukowym jako zachowanie uśrednione, akceptowane w danym środowisku lub społeczeństwie. W przypadku profilaktyki występują więc dwa zasadnicze punkty odniesienia – zjawiska patologiczne oraz prawidłowość lub norma. Wychowanie i profilaktyka mogą i powinny się wspomagać, ale nie są tym samym.

 

Poziomy działań profilaktycznych

Założenia Szkolnego Programu Wychowawczo - Profilaktycznego bazują na szeroko pojętej profilaktyce problemowej i dotyczą profilaktyki uzależnień, profilaktyki przemocy w szkole i w domu rodzinnym.

a) Profilaktyka uniwersalna – kierowana do wszystkich uczniów                      w określonym wieku bez względu na stopień ryzyka wystąpienia zachowań problemowych lub zaburzeń psychicznych i dotycząca zagrożeń znanych, rozpowszechnionych w znacznym stopniu – np. przemocy czy używania substancji psychoaktywnych.

Na tym poziomie wykorzystywana jest ogólna wiedza na temat zachowań ryzykownych, czynników ryzyka i chroniących, danych epidemiologicznych (głównie wyników badań naukowych dotyczących między innymi używania substancji psychoaktywnych, informacji o wieku inicjacji itp.).

Celem jest przeciwdziałanie pierwszym próbom podejmowania zachowań ryzykownych. W dużej mierze działania profilaktyczne skupiają się na tworzeniu wspierającego, przyjaznego klimatu szkoły, który pozytywnie wpływa na zdrowie wspierającego, przyjaznego klimatu szkoły, który pozytywnie wpływa na zdrowie psychiczne i poczucie wartości, motywację do osiągnięć zarówno uczniów jak                       i nauczycieli. Działania te umożliwiają także czynny udział rodziców w życiu szkoły.

b) Profilaktyka selektywna – ukierunkowana na grupy zwiększonego ryzyka, wymagająca dobrego rozpoznania tych grup uczniów w społeczności szkolnej. Informacje o uczniach szkoła gromadzi w toku codziennego procesu edukacji. Szczególnie dotyczy to uczniów z deficytami poznawczymi, z rodzin dysfunkcyjnych itp.

Dla dzieci i młodzieży znajdujących się w grupie podwyższonego ryzyka organizowane są indywidualne lub grupowe działania profilaktyczne (np. terapia pedagogiczna, treningi umiejętności społecznych, socjoterapia).

c) Profilaktyka wskazująca – kierowana do osób wysokiego ryzyka – to działania wymagające specjalistycznego przygotowania, polegające na terapii, interwencji, bądź leczeniu dzieci i młodzieży z symptomami zaburzeń. Wspieranie uczniów,                   u których rozpoznano wczesne objawy używania środków i substancji odurzających lub występowania innych zachowań ryzykownych, które nie zostały zdiagnozowane jako zaburzenia lub choroby wymagające leczenia.                                                                           Na tym poziomie, w „profilaktykę” częściej angażują się różne instytucje zewnętrzne, przygotowane do prowadzenia pomocy psychologicznej lub medycznej (K. Ostaszewski, A. Borucka 2005).

 

VIII. Identyfikacja problemu, diagnoza środowiska

Na podstawie:

  • obserwacji środowiska szkolnego,
  • przeprowadzanych badań ankietowych,
  • informacji wynikających z analizy ankiet,
  • analizy dokumentów szkolnych, protokołów z rady pedagogicznej,
  • wywiadów z uczniami, rodzicami i nauczycielami,
  • analizy frekwencji uczniów.

 

W oparciu o diagnozę i ewaluację stwierdzono występowanie zjawisk problemowych takich jak:

W wyniku ewaluacji Programu Wychowawczego i Profilaktyki, przy użyciu wymienionych uprzednio technik i metod badawczych, wyróżniono najbardziej ryzykowne, powtarzające się zachowania uczniów na terenie szkoły i poza nią, będące zagrożeniem dla płynnego przebiegu wychowania i edukacji młodzieży oraz ich bezpieczeństwa:

  • niska motywacja uczniów do nauki – zaobserwowano brak odpowiedniego zaangażowania w proces uczenia się u poszczególnych uczniów;
  • palenie papierosów przez uczniów – najbardziej powszechne zjawisko związane z  uzależnieniami wśród uczniów naszej szkoły;
  • brak właściwych postaw i zachowań wśród uczniów:
  • przejawianie zachowań agresywnych, głównie przemoc psychiczna, wobec innych uczniów;
  • obserwowaną u poszczególnych uczniów niską kulturę osobistą, brak szacunku do osób dorosłych i starszych,
  • niewłaściwe korzystanie z sieci Internet i innych mediów, telefonów komórkowych i urządzeń elektronicznych,
  • samowolne opuszczanie terenu szkoły przez uczniów;
  • brak umiejętności radzenia sobie w trudnych sytuacjach, rozwiązywania problemów,
  • nieregularne uczęszczanie uczniów na zajęcia lekcyjne – odnotowane absencje,   spóźnienia, ucieczki z lekcji;
  • niezaradność wychowawcza rodziców – wielu rodziców nie posiada odpowiednich  umiejętności wychowawczych, koniecznych do prawidłowego pokierowania  rozwojem, zwłaszcza psychicznym i emocjonalnym dziecka. Należy wprowadzać działania skierowane do rodziców, które ich zainteresują i poprawią umiejętności  wychowawcze;

Na powyższych obszarach należy wobec tego zintensyfikować działalność wychowawczą i profilaktyczną szkoły.

 

IX. Czynniki ryzyka, czynniki chroniące.

Szkolny Program Wychowawczo - Profilaktyczny to system działań profilaktycznych skonstruowany na podstawie oceny potrzeb (czynniki ryzyka i czynniki chroniące) oraz oceny zasobów, jakimi dysponuje szkoła.

Prawdopodobieństwo pojawienia się zachowań ryzykownych jest tym większe, im więcej czynników ryzyka oddziałuje na dzieci i młodzież oraz im bardziej są one szkodliwe i dłużej trwa ich działanie.

Zadaniem profilaktyki  w szkole jest więc inicjowanie działań, które wprowadzą pożądane zmiany w funkcjonowaniu ucznia. Aby ten cel osiągnąć należy jednocześnie oddziaływać na czynniki chroniące (wzmacniać je) oraz na czynniki ryzyka (eliminować je).

Do wyodrębnionych czynników ryzyka i czynników chroniących w obrębie zidentyfikowanych problemów szkoły należą:

 

 

brak motywacji do nauki, wagary

Czynniki ryzyka

Czynniki chroniące

- trudności w nauce

- brak motywacji do nauki, bierność

- niezadowalająca dyscyplina

- brak zainteresowań

- niekorzystna sytuacja rodzinna

- negatywny wpływ grupy rówieśniczej

- długotrwały czas nieobecności w szkole, lęk przed powrotem

- radzenie sobie z obowiązkami szkolnymi

- zainteresowanie nauką, poczucie własnej skuteczności

- zdyscyplinowanie, uwewnętrznienie norm, zasad obowiązujących w szkole

- zainteresowania, ciekawość poznawcza

- więź z rodzicami, właściwa opieka dorosłych

-  pozytywna grupa rówieśnicza

- sprzyjający klimat szkoły, wsparcie nauczycieli w sytuacji trudnej dla ucznia

palenie papierosów, kontakt z innymi używkami

Czynniki ryzyka

Czynniki chroniące

- brak wiedzy na temat szkód wynikających z palenia papierosów, picia alkoholu, zażywania innych środków psychoaktywnych

-brak umiejętności konstruktywnego radzenia sobie z trudnościami

- niski poziom kultury prawnej

- moda na używki

- niekorzystna sytuacja rodzinna

- negatywny wpływ grupy rówieśniczej

- nuda

- łatwość dostępu środków i substancji psychoaktywnych

- brak wartości, autorytetów

- świadomość zagrożeń wynikających z

palenia papierosów, picia alkoholu, zażywania innych środków psychoaktywnych

- umiejętność radzenia sobie w sytuacjach trudnych

- zadowalająca świadomość i kultura prawna uczniów

- przekonanie o wartości życia wolnego od używek

- więź z rodzicami, właściwa opieka dorosłych

- pozytywna grupa rówieśnicza

-  rozwijanie zainteresowań, podejmowanie aktywności (sport, twórczość)

- ograniczony dostęp środków i substancji psychoaktywnych

-pozytywne wzorce osobowe

niewłaściwe korzystanie z sieci Internet, telewizji i innych mediów

Czynniki ryzyka

Czynniki chroniące

- brak wiedzy na temat zagrożeń wynikających

z niewłaściwego korzystania z gier komputerowych, użytkowania sieci Internet oraz innych mediów

- nuda, nadmiar wolnego czasu, brak konstruktywnych zainteresowań

- brak umiejętności nawiązywania kontaktów

z rówieśnikami

-problemy rodzinne, brak więzi z rodzicami

-zadawalająca wiedza uczniów na temat zagrożeń wynikających

z niewłaściwego korzystania z gier komputerowych, użytkowania sieci Internet oraz innych mediów

- rozwijanie zainteresowań, podejmowanie aktywności (sport, twórczość),racjonalne wykorzystanie czasu wolnego, podejmowanie aktywności

- pozytywne relacje z rówieśnikami

- więź z rodzicami, właściwa opieka dorosłych

 

Brak umiejętności radzenia sobie w trudnych sytuacjach, przemoc i agresja

Czynniki ryzyka

Czynniki chroniące

- brak umiejętności radzenia sobie

z przeżywaniem silnych, negatywnych uczuć

- brak umiejętności rozwiązywania sytuacji konfliktowych

-niskie poczucie wartości

- nie zawsze jasne i przestrzegane reguły życia szkolnego

- nuda

-brak właściwej opieki dorosłych

 

- modelowanie zachowań agresywnych

- brak wrażliwości, umiejętności pomagania innym

- negatywny wpływ grupy rówieśniczej

- niekorzystne czynniki instytucjonalno-organizacyjne

- radzenie sobie z emocjami

 

- umiejętność radzenia sobie w sytuacjach trudnych, konfliktowych

- właściwa, adekwatna samoocena

- opracowane oraz wdrożone jasne, spójne zasady postępowania

- rozwijanie zainteresowań, podejmowanie aktywności (sport, twórczość)

- troska, zainteresowanie ze strony rodziców, sprzyjające środowisko wychowawcze

- pozytywne wzorce zachowania

- wrażliwość społeczna

- pozytywna grupa rówieśnicza

- kompensowanie niekorzystnych czynników instytucjonalno-organizacyjnych

 

Podstawą osiągnięcia założonych w programie celów jest:

  • systematyczna i prawidłowa diagnoza zachowań niepożądanych,
  • pozytywna współpraca z rodzicami dzieci w zakresie poradnictwa dotyczącego potrzeb rozwojowych, zagrożeń i sposobów im zapobiegania,
  • wspieranie wszechstronnego rozwoju dziecka, jego umiejętności psychospołecznych,
  • przekazywanie pozytywnych sposobów samorealizacji, radzenia sobie ze stresem i problemami życia codziennego,
  • promowanie zdrowego stylu życia wśród uczniów, nauczycieli i rodziców,
  • właściwe i wyczerpujące informacje dotyczące uzależnień i przemocy,
  • udzielanie właściwej pomocy psychopedagogicznej dzieciom z grup ryzyka, informowanie o dostępnych formach pomocy specjalistycznej.

Zaprojektowane oddziaływania wychowawcze i profilaktyczne mają wprowadzać pożądane zmiany zarówno w uczniach, jak i w ich środowisku.

Wśród działań szkoły, niezbędnych do osiągnięcia założonych celów znalazły się:

  • stwarzanie przyjaznego klimatu – dobra komunikacja, osobowe relacje pomiędzy nauczycielami i uczniami, udzielanie emocjonalnego wsparcia uczniom, szczególnie w trudnych dla nich sytuacjach,
  • nauczyciele stanowiący pozytywne wzorce,
  • kształtowanie i wzmacnianie norm przeciwnych używaniu środków                          i substancji odurzających przez uczniów, a także norm przeciwnych podejmowaniu innych zachowań ryzykownych,
  • wypracowanie spójnej polityki szkoły wobec zachowań niepożądanych oraz konsekwentne jej wdrażanie – jasne określenie wymagań co do zachowań uczniów oraz reakcja szkoły na zachowania nieprawidłowe, informowanie o tym uczniów i ich rodziców,
  • budowanie dobrej współpracy z rodzicami i pozyskiwanie ich jako sojuszników działań wychowawczych oraz profilaktycznych prowadzonych przez szkołę,
  • realizowanie wśród uczniów i rodziców programów profilaktycznych                        i promocji zdrowia psychicznego, dostosowanych do indywidualnych potrzeb,
  • pomoc uczniom z trudnościami dydaktyczno – wychowawczymi,
  • włączanie, w razie potrzeby, w indywidualny program edukacyjno – terapeutyczny działań z zakresu przeciwdziałania używaniu środków                         i substancji psychoaktywnych.
  • oferta zajęć pozalekcyjnych rozwijających zainteresowania i uzdolnienia, jako alternatywna pozytywna forma działalności zaspokajającej ważne potrzeby, w szczególności potrzebę podniesienia samooceny, sukcesu, przynależności                   i satysfakcji życiowej,
  • wczesne rozpoznawanie uczniów z grup ryzyka i kierowanie ich na badania specjalistyczne w celu przeprowadzenia wstępnej diagnozy,
  • kierowanie uczniów zagrożonych – w porozumieniu z rodzicami – do poradni psychologiczno – pedagogicznej i innych specjalistycznych w celu uzyskania właściwej pomocy,
  • udostępnianie uczniom i rodzicom informacji o specjalistycznej pomocy poza szkołą – placówki służby zdrowia i organizacji pozarządowych,
  • szkolenie kadry pedagogicznej w zakresie profilaktyki zagrożeń oraz umiejętności wychowawczych. Doskonalenie zawodowe nauczycieli                         w zakresie realizacji szkolnej interwencji profilaktycznej w przypadku podejmowania przez uczniów zachowań ryzykownych.

 

Założeniem głównym programu jest systematyczne prowadzenie działań wychowawczych i profilaktycznych dotyczących uzależnień i przemocy. Konsekwentne realizowanie zadań zawartych w programie umożliwi wszechstronny rozwój uczniom, a także ograniczy podejmowanie przez uczniów zachowań problemowych takich jak: wagary, brak zainteresowania nauką szkolną, wulgaryzm, konflikty, brak dyscypliny, eksperymentowanie ze środkami psychoaktywnymi i innymi używkami, niewłaściwe korzystanie z sieci Internet, telewizji i innych mediów.

 

 

X. Wskaźniki sukcesu / oczekiwane efekty.

Obszar wagary, brak motywacji do nauki:

  • na bieżąco pracuje się z uczniem doświadczającym niepowodzeń szkolnych (oferty pomocy zajęcia wyrównawcze, przygotowujące do pisania testów,           w miarę możliwości - program edukacyjno - terapeutyczny Ortograffiti itd)
  • dostosowuje się wymagania do potrzeb edukacyjnych ucznia
  • ocenia na znanych przez wszystkich zasadach
  • wdraża szeroki zakres metod i form nauczania
  • prezentuje prace i osiągnięcia uczniów
  • wychowawcy i pedagodzy analizują przyczyny wagarów i włączają działania zawarte w Programie Poprawy Frekwencji, zapobiegające nieusprawiedliwionym nieobecnościom
  • funkcjonuje właściwa wymiana informacji nauczyciel - rodzic.

 

Oczekiwany efekt: zmniejszenie liczby uczniów wagarujących, poprawa  motywacji

do nauki i osiąganych wyników.

 

Obszar palenie papierosów, kontakt z innymi używkami:

 

  • uczniowie mają utrudniony dostęp do środków psychoaktywnych
  • prowadzone są koła zainteresowań
  • młodzież posiada wiedzę na temat szkód wynikających z kontaktu z używkami oraz konsekwencji prawnych
  • prowadzone są różnorodne działania profilaktyczne (programy, spektakle, konkursy, konsultacje)
  • uczniowie angażują się w działalność pozytywną
  • rozpoznaje się uczniów z grup tzw. ryzyka
  • w przypadku wystąpienia problemów organizuje się pierwszy kontakt ze specjalistą, motywuje do podjęcia leczenia, terapii

 

oczekiwany efekt: zmniejszenie liczby uczniów eksperymentujących z  używkami.

Obszar niewłaściwe korzystanie z sieci Internet, telewizji i innych mediów:

  • uczniowie racjonalnie wykorzystują czas wolny
  • młodzież ma możliwość uczestniczenia w rajdach pieszych, wycieczkach szkolnych
  • organizowane są wycieczki do kina, muzeum, teatru
  • dostarczane bogate doświadczenia audiowizualne
  • prowadzone są zajęcia pozalekcyjne
  • większość uczniów korzysta z zasobów biblioteki
  • młodzież posiada wiedzę na temat niewłaściwego korzystania z telewizji, gier komputerowych, sieci Internet

oczekiwany efekt: zwiększenie liczby uczniów biorących udział w zajęciach

dodatkowych, zmniejszenie czasu spędzanego przed telewizorem,

komputerem.

 

Obszar agresja i przemoc:

  • w pracy dydaktyczno - wychowawczej stosowane są metody wspierające rozwój społeczny i emocjonalny
  • organizowane są spotkania, warsztaty dla nauczycieli na temat agresji
  • przeprowadza się na bieżąco rozmowy z uczniami sprawiającymi kłopoty                 i ich rodzicami
  • obowiązująca w szkole procedura reagowania w sytuacjach agresji jest jasna
    i stosowana konsekwentnie przez wszystkich nauczycieli
  • wyrządzane szkody są naprawiane przez uczniów lub pokrywane finansowo przez rodziców
  • w szkole zauważa się życzliwe relacje miedzy nauczycielami, uczniami
    i rodzicami
  • Samorząd Uczniowski wychodzi z inicjatywą organizowania imprez szkolnych
  • organizowane są imprezy integrujące społeczność szkolną
  • prowadzone są koła zainteresowań
  • prowadzone są zajęcia dla uczniów zapobiegające przemocy i zachowaniom agresywnym
  • wychowawcy analizują przyczyny i zapobiegają negatywnym zachowaniom

 

oczekiwany efekt: zwiększenie bezpieczeństwa uczniów w szkole, poprawa

atmosfery.

 

XI. Ewaluacja programu

Ewaluacja Szkolnego Programu Wychowawczo - Profilaktycznego stanowić będzie swoiste podsumowanie (przez ocenę) dotychczasowych działań wychowawczych i profilaktycznych prowadzonych w szkole, a jednocześnie dostarczy materiału do modyfikacji dotychczasowego (lub opracowanie nowego) programu. Celem ewaluacji będzie uzyskanie odpowiedzi na pytanie „czy prowadzone w szkole działania wychowawcze i profilaktyczne są skuteczne?”.

Podstawą ewaluacji cząstkowej będą coroczne raporty ze Szkolnego Programu Wychowawczo -Profilaktycznego sporządzane na podstawie bieżących badań ankietowych, analizy dokumentacji, obserwacji, rozmów z nauczycielami, rodzicami, uczniami. Realizację badań będzie nadzorował zespół Szkolnego Programu Wychowawczo - Profilaktycznego.

Ankiety ewaluacyjne dla rodziców, uczniów, nauczycieli będą przeprowadzane celem oceny efektywności realizowanego programu.

W ewaluacji wykorzystywane będą następujące narzędzia badawcze:

  • obserwacja
  • rozmowy (wychowawca, uczeń, rodzice)
  • ankieta (wychowawca, uczeń, rodzic)
  • analiza dokumentów.

Przewidziano ewaluowanie programu wychowawczo - profilaktycznego w czerwcu każdego roku szkolnego celem oceny jego realizacji i wprowadzenia ewentualnych zmian.

 

Bibliografia

  1. 1. Bartoszewska B., Rodzice w szkole czyli o pierwszorzędowej profilaktyce, „Wychowawca” nr 9, 2002r.
  2. 2. Gaś Z. B., Profilaktyka uzależnień, Warszawa 1993r.
  3. 3. Kosińska E., Profilaktyka w szkole, „Wychowawca” nr 9, 2002r.
  4. 4. Ministerstwo Edukacji Narodowej o wychowaniu w szkole, zeszyt 13, Biblioteczka Reformy, Warszawa 1999r.
  5. 5. Melibruda J., Profilaktyka problemowa, „Remedium” nr 10, 1997r.
  6. 6. Melibruda L., Zdrowie – dobrostan a rozwój, „Remedium” nr 4, 1997r.
  7. 7. Melibruda L., Dwie dziedziny pracy z ludźmi – profilaktyka i pomoc psychologiczna, „Remedium” nr 9, 1997r.
  8. 8. Melibruda L., Pomoc psychologiczna – psychoterapia i profilaktyka, „Remedium” nr 9, 1997r.
  9. 9. Szymańska J., Programy profilaktyczne. Podstawy profesjonalnej profilaktyki, Warszawa 2000r.
  10. 10. Węgrzecka – Giluń N., Nowelizacje w profilaktyce, „Remedium” nr 10, 1997r.
  11. 11. Ostaszewski K., Borucka A., Podstawy teoretyczne profilaktyki zachowań problemowych młodzieży, Warszawa 2005.

 

Program opracował zespół w składzie:

Joanna Langowska

Violetta Biłyk

Monika Żak

Olga Witkowska

Emilia Grotkowska